Mo Tingagaŵiya Mapulogalamu: Buku Lakukwana Lakulinganisani mitundu, Fundo, ndi Sayansi .
 

Kugaya pa sitima nchimoza mwa vinthu vyakuzirwa comene vyakunozga mu ndondomeko ya sitima za mazuŵa ghano. Iwo ŵakuwoneseska kuti sitima zakukhozga, zakufwatuka, ndiposo zakwenelera mwa kusungilira kugomezgeka kwa geometric na pamwamba kwa sitima - makamaka mu high -traffic panji zapachanya - speed mizere. Kweni ni kugaya kose yayi uko nkhwakuyana waka. Kulingana na umo sitima yikuŵira na chilato, ŵantchito ŵakugwiriskira ntchito nthowa zakupambanapambana:pre{0}} kusefa, kugaya, kugaya, na kugaya kunozga, . Mu nkhani iyi, tizamulongosora makora ivyo mtundu uliwose ukukhwaskana, fundo zikuru izo zikulongozga kugaya sitima, na sayansi iyo yikupangiska kuti yigwirenge ntchito. Kuti mumanye vinandi vyakukhwaskana na vipangizo vya ŵasambizgi, wonaniKuwuzga pa sitima.
 

Chigaŵa 1: Mitundu ya Kugwedezeka kwa Sitima
 

Kugaya kwa sitima kukugaŵika mu vigaŵa viŵiri -masitalo ghakurundipotraut (switch) masitayi-} na kugaŵikaso mu mitundu yitatu yakugwira ntchito mwakuyana na nyengo na chilato.

1. Pambere {{{{ndil}}} Kumalizga
 

Pre- grinding yikuchitika .nyengo yeneyiyo para sitima zasono zaŵikikakweni pambere masambiro gha nyengo zose ghandambe.

Ntchito:

• Fumiskani chigaŵa cha decarburebute pa sitima.
• Kuwuskapo viheni ivyo vikuchitika pa charu chapasi kufuma pa kupanga, kupanga weld, vyakwendekwenda, panji kuŵika pa msewu.
• Kunozga mutu wa sitima kuti uyane na vigaŵa vyakupangika.
• Kunozga welds kusalala.
   

2. Kulongozga
 

Kumwemwetera kwakuyezgayezga a .ndondomeko, ntchito ya kunozga, nyengo na nyengokugwiriskirika nchito ku sitima izo zichali kuwemi kweni kulongora vimanyikwiro vya kuvwara mwaluŵiro.

Ntchito:

• Muwezgerepo mutu wa sitima yiwemi.
• Fumiskani micro {{{{{{]}cracks na viheni vyambura kunyang'amira.
• Kunozga ubwezi wa kukhwaŵa matayala.
• Kukanizga kugubuduza kutopa (RCF), corrugation, panji kusintha kwa mutu wa sitima.

Kuti mumanye vinandi vyakukhwaskana na luso:Wikipedia – Rail Grinding, Chitoliro cha Uinjiniya – Kulimbana na Kuvuka.
 

3. Kunozga (Chakuchitika) Kugaya
 

Kumwemwetera kwakwenelera kukugwiriskirika nchitopanyuma pakuti vyanangikapara sitima zikulongora viheni vyakuwoneka panji vyakupimika.

Ntchito:

• Re- kutumiza mutu wa sitima.
• Kuchepeska kunangika: kugubuduzga kukhuŵara kwa kutopa, kuvwara mabingu, kukhwaŵa pa malo.
   

Chigaŵa 2: Fundo zikuru za Kugwedezeka kwa Kwezi ku Malipiro
 

1. Muchepeskeko vinthuapo kukwaniska mbiri ya sitima yakukhumbikwa.
2. Kuŵika mwaluŵiro kugaya kugaya pa kunozga .kuti ŵachitenge makora.
3. Londezgani nyengomwakuyana na magalimoto, liwiro, na sitima.

Vikusangika vinandi:ScienceDirect – Kuzima na Kuchezga na Ŵamakaniko.
 

Chigaŵa 3: Kugaya Khumi Ya Sayansi Chiyezgo

1. Wheal-Milinda Kukhwaskana na Geometry
 

Nyuzipepara yikuthemba pa geometry ya sitima. Wheels wakusintha ku chigaŵa chinyake na chaw, wakukhwaska .malo ghakuchezgera.

• Nthowa zakwenelera: conicity yakucepa yikupangiska kuti paŵe kukhazikika.
• Curves: conicity yikuru yikuzomerezga kutembenuka kwakusalala.

WonaSitima ya Sitima – Kuparanyapa masambiro gha nkhani.
 

Fig.1: 9 mm cleamrance pakati pa thayara la thayara na nkhope ya mkati ya sitima.

Fig.2: Kusunthika kwakulondezgapo na yaw ya matayala.
 

2. Kukhwaskana na Whel-Miliza
 

Katundu wakuyimilira wakupanga eliptical .patch(Munthu wa ku Hertzia).

• Patch yikuru → kusuzgika kwapasi → kutopa kwakuchedwa.
• Smaller / unpeane → kusuzgika kwakukulu → kuphulika / kuphwanya.

Vikusangika vinandi:Wikipedia – Kulimbana kwa Hertzian.
 

Fig.3: Hertzzian contact patch pasi pa katundu wa matayala.
 

3. Kulima na Kuziŵizga Makanika
 

Mawilo gha sitima ghakukumana na lusomicro{0} ndikulinda(creep) pa malo ghakukhwaskana.

• Chigaŵa chakukolerana: kupuma kugubuduka.
• Slip zone: micro{0}} sliding yikupangiska.

Kuchepeskeka kwa malo ghakukhwaŵa kukuchepeska kuvwara. Vikusangika vinandi:SayansiDirect – Kufika pa Vinthu vya Matenda gha injiniya.
 

Fig.4: Kumatira (kugubuduka) vs slip (sliding) malo.
 

Kumalizga: Kulima Kwakuyana=Railways ya Makola
 

Kugunda pa sitimachivikiriro, kugwira ntchito makora, phokoso, kupepuka paulendo, na mtengo wa umoyo ., . Kugwiriskira ncito pre-, kupeŵa kugaya makora kukusimikizgira makora, nyengo yitali{-} yakukhalilira.

Amanani mazuŵa ghanokugaya sitimakuti ŵapwelelere makora chomene.